NUTRITIONAL AND ENVIRONMENTAL FACTORS DETERMINING DHA STATUS IN PREGNANT AND LACTATING WOMEN: IMPLICATIONS FOR MATERNAL AND NEONATAL HEALTH
DOI:
https://doi.org/10.31435/ijitss.4(48).2025.4347Keywords:
DHA, EPA, Pregnancy, Lactation, Preterm BirthAbstract
The intake of omega-3 polyunsaturated fatty acids, particularly docosahexaenoic acid (DHA), is essential for the proper development of the fetus and for maintaining the health and well-being of the pregnant woman, as well as of both the mother and the infant during the lactation period.
Numerous studies have demonstrated the beneficial effects of DHA on the development of the nervous system and retinal function, as well as its role in reducing the risk of preeclampsia, preterm delivery, low birth weight, postpartum depression, perinatal maternal mortality, and neonatal intensive care unit admissions. Moreover, DHA has been shown to positively influence the clinical course of certain neonatal disorders after birth.
Available data suggest that the dietary and supplemental intake of DHA among pregnant women in Poland may be insufficient compared with current nutritional recommendations. The richest dietary sources of DHA include fatty fish and seafood; however, it is advisable to select species with the lowest levels of methylmercury contamination. Storage and thermal processing affect the omega-3 content in food. Vegetarian women may be particularly susceptible to DHA deficiency. Dietary supplementation with DHA derived from controlled microalgae cultures or fish oils can effectively compensate for inadequate intake.
Maintaining an appropriate balance between omega-3 and omega-6 fatty acid consumption is crucial. It is also hypothesized that eicosapentaenoic acid (EPA) may be required for the efficient utilization of DHA by the fetus and may contribute to a reduced risk of preterm birth and preeclampsia. Consumption of DHA increases the risk of macrosomia in the fetus and may influence the extension of pregnancy beyond 42 weeks.
References
Kamila P. Stepanow, Michał Liput. (2018). Rola kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu mózgu oraz siatkówki. Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Ścisłe, Numer 17 (2/2018), s. 7-43 e-ISSN 2082-3827 | p-ISSN 2084-977X www.doktoranci.uj.edu.pl/zeszyty/nauki-scisle https://doi.org/10.26361/ZNTDSc.09.2018.17.01
Hanna Mojska, Edyta Jasińska-Melon, Maciej Ołtarzewski, Lucjan Szponar. (2024). Normy żywienia dla populacji Polski, s. 77-109. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy ul. Chocimska 24, 00-791 Warszawa, wydawnictwo@pzh.gov.pl
Aneta Mielnik. (2017). Concentration of Folic Acid and Homocysteine in Umbilical Blood Serum Depending on Various Environmental Factors. University of Rzeszów (Poland) ProQuest Dissertations & Theses, 2017. 31941786.
Wojciech Kolanowski. (2015). Role of omega-3 polyunsaturated fatty acids in the course of inflammation. Medycyna Weterynaryjna 2015, 71 (10), 608-614
Fatemeh Dehghani Firouzabadi, Sakineh Shab-Bidar,Ahmad Jayedi. (2022). Efekty suplementacji wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-3 w ciąży, laktacji i niemowlęctwie: przegląd metaanaliz badań randomizowanych. Badania farmakologiczne. Tom 177, Marzec 2022, 106100
Middleton P, Gomersall JC, Gould JF, Shepherd E, Olsen SF, Makrides M. (2018). Dodatek kwasów tłuszczowych omega-3 podczas ciąży. Baza danych Cochrane Syst Rev. 2018 15 listopada; Art. 11 ust. 11:CD003402. doi: 10.1002/14651858.CD003402.pub3. PMID: 30480773; PMCID: PMC6516961.
A Lehner, K Staub, L Aldakak, P Eppenberger, F Rühli, Robert D Martin, N Bender. (2021). Wpływ suplementacji kwasami tłuszczowymi omega-3 DHA i EPA u kobiet w ciąży lub karmiących piersią na sprawność poznawczą dzieci: przegląd systematyczny i metaanaliza, Nutrition Reviews, tom 79, wydanie 5, maj 2021, strony 585-598, https://doi.org/10.1093/nutrit/nuaa060
Bärebring L., Nwaru B. I., Lamberg-Allardt C., Thorisdottir B., Ramel A., Söderlund F., Kristoffer Arnesen E., Dierkes J., & Åkesson A. (2022). Suplementacja długołańcuchowymi kwasami tłuszczowymi n-3 w czasie ciąży, laktacji lub niemowlęctwa w odniesieniu do ryzyka astmy i choroby atopowej w dzieciństwie: systematyczny przegląd i metaanaliza randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych. Badania nad żywnością i żywieniem, 66. https://doi.org/10.29219/fnr.v66.8842
Gould, J. F., Roberts, R. M., & Makrides, M. (2021). Wpływ długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, kwasu dokozaheksaenowego, na funkcjonowanie behawioralne dziecka: przegląd randomizowanych kontrolowanych badań suplementacji DHA w ciąży, okresie noworodkowym i niemowlęcym. Składniki odżywcze, 13(2), 415. https://doi.org/10.3390/nu13020415
Shulkin M, Pimpin L, Bellinger D, Kranz S, Fawzi W, Duggan C, Mozaffarian D. (2018). Suplementacja kwasami tłuszczowymi n-3 u matek, wcześniaków i niemowląt urodzonych o czasie oraz rozwój psychomotoryczny i wzrokowy w dzieciństwie: przegląd systematyczny i metaanaliza. J Nutr. 1 marca 2018 r.; 148(3):409-418. DOI: 10.1093/jn/nxx031. PMID: 29546296; PMCID: PMC6251555.
Markhus, M. W., Skotheim, S., Graff, I. E., Frøyland, L., Braarud, H. C., Stormark, KM i Malde, M. K. (2013). Niski indeks omega-3 w ciąży jest możliwym biologicznym czynnikiem ryzyka depresji poporodowej. PloS jeden, 8(7), E67617. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0067617
Susan E Carlson, Byron J Gajewski, Christina J Valentine, Elizabeth H Kerlingd, Carl P Weinere, Michael Cackovicf, Catalin S Buhimschig, Lynette K Rogersh, Scott A Sandsi, Alexandra R Brownj, Dinesh Pal Mudaranthakamk, Sarah A Crawfordl, Emily A DeFranco. (2021). Higher dose docosahexaenoic acid supplementation during pregnancy and early preterm birth: A randomised, double-blind, adaptive-design superiority trial. eClinicalMedicine, Volume 36, 100905. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2021.100905
Krzysztof Kamiński, Ewa Wietrak, Marta Popiel. (2011). The role of docosahexaenoic acid (DHA) in pregnancy. How much should we use? GinPolMedProject 3 (21) 2011
Suganuma, H., Arai, Y., Kitamura, Y., Hayashi, M., Okumura, A. i Shimizu, T. (2010). Dieta wzbogacona kwasem dokozaheksaenowym matki zapobiega uszkodzeniu mózgu u noworodków. Neuropatologia, 30: 597-605. https://doi.org/10.1111/j.1440-1789.2010.01114.x
Kuipers, R. S., Luxwolda, M. F., Offringa, P. J., Boersma, E. R., Dijck-Brouwer, D. A., & Muskiet, F. A. (2012). Zawartość wewnątrzmacicznego kwasu linolowego, arachidonowego i dokozaheksaenowego w całym ciele oraz tempo akrecji. Prostaglandyny, leukotrieny i niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, 86(1-2), 13-20. https://doi.org/10.1016/j.plefa.2011.10.012
Haggarty, P. (2004). Wpływ funkcji łożyska na zapotrzebowanie na kwasy tłuszczowe w czasie ciąży. Eur J Clin Nutr 58, 1559-1570 https://doi.org/10.1038/sj.ejcn.1602016
Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Piotr Socha, Hanna Mojska, Hanna Szajewska, Jarosław Peregud-Pogorzelski, Teresa Jackowska, Ewa Helwich, Ryszard Lauterbach, Dariusz Lebensztejn. (2023). Position paper of the Expert Group on the supplementation of docosahexaenoic acid (DHA) and other omega-3 fatty acids of pregnant and lactating women, infants, and children and adolescents. Standardy Medyczne/Pediatria, 2023, T. 20 s. 505-517
Michelle L. Baack, Susan E. Puumala, Stephen E. Messiera, Deborah K. Pritchetta, William S. Harris. (2015). Jaki jest związek między wiekiem ciążowym a poziomem kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i kwasu arachidonowego (ARA)? Prostaglandyny, leukotrieny i niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, tom 100, 5-11
Marcin Sadłocha, Jakub Toczek.(2021). Omega 3 acids supplementation during pregnancy and lactation in relation with fetal and newborn development likewise mother health state. Meaning of DHA - TG vs. EE. https://www.forumginekologii.pl/artykul/dha-w-ciazy-i-laktacji-wplyw-na-rozwoj-dziecka-i-zdrowie-matki-znaczenie-form-dha-trojglicerydy-vs-estry-etylowe
Wierzejska, R., Jarosz, M., Wojda, B., & Siuba-Strzelińska, M. (2018). Spożycie DHA w czasie ciąży: znaczna rozbieżność między faktycznym spożyciem a aktualnymi zaleceniami żywieniowymi. Roczniki Państwowego Zakładu Higienicznego, 69(4), 381-386. https://doi.org/10.32394/rpzh.2018.0044
Zimmer, M., Sieroszewski, P., Oszukowski, P., Huras, H., Fuchs, T., & Pawlosek, A. (2020). Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji w czasie ciąży. Ginekologia polska, 91(10), 644-653. https://doi.org/10.5603/GP.2020.0159
Hanna Szajewska, Piotr Socha, Andrea Horvath, Anna Rybak, Bartłomiej M. Zalewski, Magdalena Nehring-Gugulska, Hanna Mojska, Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Danuta Gajewska, Ewa Helwich, Teresa Jackowska, Janusz Książyk, Ryszard Lauterbach, Dorota Olczak-Kowalczyk, Halina Weker. (2021). Nutrition of healthy term infants. Recommendations of the Polish Society for Paediatrics Gastroenterology, Hepatology and Nutrition. Standardy Medyczne/Pediatria, 2021, T. 18, DOI:10.17444/SMP2021.18.02
Sicińska, P., Pytel, E., Kurowska, J., & Koter-Michalak, M. (2015). Suplementacja kwasami omega w różnych chorobach. Postęp higieny i medycyny doświadczalnej (Online), 69, 838-852. https://doi.org/10.5604/17322693.1162673
Monika Wereńska, Andrzej Okruszek. (2011). Wartość odżywcza różnego rodzaju jaj. Nauki inżynierskie i technologie 3/2011, s. 212-224
Hanna Mojska, Longina Kłosiewicz-Latoszek, Edyta Jasińska-Melon, Iwona Gielecińska. (2020). Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Kwasy omega-3. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny, 2020, s. 98-121
Wytyczne EFSA EFSA Scientific Committee. (2015). Statement on the benefits of fish/seafood consumption compared to the risks of methylmercury in fish/seafood. EFSA Journal 2015; 13(1): 3982, 36 pp. doi:10.2903/j.efsa.2015.3982
Tomasz Półbrat, Martyna Morawska. (2019). Optymalizacja produkcji kwasu dekozaheksaenowego przez mikroalgii Schizochytrium sp. - praca przeglądowa. Problematyka nauk przyrodniczych i technicznych - Tom 3 Wrocław 2019, s. 106-116
Mirosław Cieśla, Jerzy Śliwiński. (2011). Od rybołówstwa do salonu piękności, czyli o roli ryb jako zwierząt towarzyszących człowiekowi. Przegląd hodowlany, 11/2011, s. 18-21
Natalia Lewkowicz, Przemysław Lewkowicz, Anna Kurtanowska, Henryk Tchórzewski. (2006). Mechanizm działania i zastosowanie kliniczne oleju z wątroby rekina. Polski Merkuriusz Lekarski, 2006, XX, 119, 598-601
Ewa Dybkowska, Franciszek Świderski, Bożena Waszkiewicz-Robak. (2014). Spożycie ryb a ryzyko wystąpienia raka prostaty. Postepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68: 1199-2005
Mess, E., Ornat, M., & Sławomirska, R. (2017). The role of dietary lipids in the advanced stadium of cancer. Medycyna Paliatywna/Palliative Medicine, 9(4), 191-203.
Karol Mińkowski, Stanisław Grześkiewicz, Marzena Jerzewska. (2011). Ocena wartości odżywczej olejów roślinnych o dużej zawartości kwasów linolenowych na podstawie składu kwasów tłuszczowych, tokoferoli i steroli. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 2 (75), 124 - 135
Bożena Bałasińska, Michał Jank, Gustaw Kulasek. (2010). Właściwości i rola wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w utrzymaniu zdrowia ludzi i zwierząt. Życie Weterynaryjne 2010 85(9), s.749-756
Agata Pawłowska, Arkadiusz Kocur, Paweł Siudem, Katarzyna Paradowska. (2018). Badanie stabilności oleju lnianego i oleju z czarnuszki. Post Fitoter 2018; 19(3): 157-163 DOI: https://doi.org/10.25121/PF.2018.19.3.157
Małgorzata Wroniak, Daniela Łukasik. (2007). Ocena stabilności oksydatywnej wybranych olejów spożywczych tłoczonych na zimno Rośliny oleiste-Oilseed crops. T. XXVIII, 2007, s. 303-317
Małgorzata Wroniak, Jan Cenkier. (2015). Porównanie cech sensorycznych, fizyko-chemicznych i stabilności oksydatywnej wybranych olejów tłoczonych na zimno. Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych nr 581, 2015, 123-133
Nobuyuki Sakayori, Takako Kikkawa, Hisanori Tokuda, Emiko Kiryu, Kaichi Yoshizaki, Hiroshi Kawashima, Tetsuya Yamada, Hiroyuki Arai, Jing X. Kang, Hideki Katagiri, Hiroshi Shibata, Sheila M. Innis, Makoto Arita, Noriko Osumi. (2016). Brak równowagi żywieniowej między wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-6 i omega-3 upośledza rozwój kory nowej poprzez metabolity epoksydowe, Komórki macierzyste, tom 34, wydanie 2, luty 2016, strony 470-482, https://doi.org/10.1002/stem.2246
Gutierres, D., Pacheco, R., & Reis, C. P. (2025). We Are What We Eat: The Role of Omega-3 and Omega-6 Polyunsaturated Fatty Acids in Human Health. Preprints. https://doi.org/10.20944/preprints202508.0631.v1
M. Mazidi, N.Shekoohi, N. Katsiki, M. Banach, Grupa Współpracy w Metaanalizie Lipidów i Ciśnienia Krwi (LBPMC). (2020). Kwasy tłuszczowe omega-6 i ryzyko chorób sercowo-naczyniowych: wgląd z przeglądu systematycznego i metaanalizy randomizowanych badań kontrolowanych oraz badania randomizacji mendlowskiej, European Heart Journal, tom 41, wydanie Supplement_2, listopad 2020 r., ehaa946.2836, https://doi.org/10.1093/ehjci/ehaa946.2836
Nobuyuki Sakayori, Takako Kikkawa, Hisanori Tokuda, Emiko Kiryu, Kaichi Yoshizaki, Hiroshi Kawashima, Tetsuya Yamada, Hiroyuki Arai, Jing X. Kang, Hideki Katagiri, Hiroshi Shibata, Sheila M. Innis, Makoto Arita, Noriko Osumi, (2016). Brak równowagi żywieniowej między wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-6 i omega-3 upośledza rozwój kory nowej poprzez metabolity epoksydowe, Komórki macierzyste, tom 34, wydanie 2, luty 2016, strony 470-482, https://doi.org/10.1002/stem.2246
Carlson, SE, Colombo, J., Gajewski, BJ, Gustafson, KM, Mundy, D., Drożdże, J., Georgieff, MK, Markley, LA, Kerling, EH i Shaddy, D. J. (2013). Suplementacja DHA a wyniki ciąży. Amerykański dziennik żywienia klinicznego, 97(4), 808-815. https://doi.org/10.3945/ajcn.112.050021 246
Panel EFSA ds. Produktów Dietetycznych, Żywienia i Alergii (NDA). (2012). Opinia naukowa dotycząca tolerowanego górnego poziomu spożycia kwasu eikozapentaenowego (EPA), kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i kwasu dokozapentaenowego (DPA) Międzynarodowej Agencji Ochrony Danych. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA Dziennik 2012; 10(7):2815. doi:10.2903/j.efsa.2012.2815.
Downloads
Published
Issue
Section
License
All articles are published in open-access and licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0). Hence, authors retain copyright to the content of the articles.
CC BY 4.0 License allows content to be copied, adapted, displayed, distributed, re-published or otherwise re-used for any purpose including for adaptation and commercial use provided the content is attributed.
How to Cite
